Bekijk archivistische beschrijving

Archief BE/SAT/0203 - Begijnhof Turnhout (Archief van het)
Inventaris (printversie)

Identificatie

Referentie code

BE/SAT/0203

Titel

Begijnhof Turnhout (Archief van het)

Datum(s)

  • 1419-1997 (Vervaardig)

Beschrijvingsniveau

Archief

Omvang en medium

zie onder

Context

Naam van de archiefvormer

Begijnhof van Turnhout (ca. 1340 - 2002)

Institutionele geschiedenis

In 1340 vermeld in de cijnsrollen van het Land van Turnhout als "curtis beghinarum". Maria van Brabant kende de Turnhoutse begijnen in 1372 een aantal vrijheden toe, bevestigd in 1399 en in 1427. In de 15e eeuw bestonden er een infirmerie en een kleine kapel op de gronden van de Warande. Het begijnhof werd geleid door vier meesteressen. Vanaf 1431 was er ook een pastoor. Het begijnhof viel onder het toezicht van het kapittel van Sint-Pieter. Eind 15e eeuw bestond het hof uit de kapel en achttien huizen.
In 1590, tijdens de Tachtigjarige Oorlog, woonden er zo'n 30 begijnen. In 1593 kreeg het begijnhof nieuwe statuten van de bisschop van Antwerpen. Vanaf 1609 (Twaalfjarig Bestand) groeide het aantal begijnen aan, in 1618 waren er al 75. In de 17e eeuw werden nieuwe huizen gebouwd en ook een nieuwe kerk (1662-1666). In 1680 woonden er maar liefst 343 begijnen op het hof (in 86 huisjes). In 1697 ontstond uit de erfenis van pastoor Johannes Mermans, een fundatie waarmee in het onderhoud wordt voorzien van een tiental begijnen uit de regio Mol-Dessel-Balen (in het Sint-Jansconvent). Het huidige poortgebouw aan de Begijnenstraat dateert uit 1700. In de 18e eeuw halveerde het aantal begijnen. Met de komst van de Fransen werden de onroerende goederen van het Begijnhof eigendom van de staat. Ze werden toegewezen aan het bestuur van de burgerlijke godshuizen (nu OCMW). In 1803 werd de kerk van het begijnhof een annexe van de Sint-Pieterskerk. In 1823 waren er nog slechts 60 Turnhoutse begijnen.
In de tweede helft van de 19e eeuw kwam er een Lourdesgrot (1876) en een kapel van het heilig aanschijn (1885-1887), naar een ontwerp van Pieter Jozef Taeymans. In 1945 restten er nog 12 begijnen. In 1953 opende pastoor Emanuel Frickel een begijnhofmuseum en in 1959 werd de "Vrienden van het begijnhof" gesticht.
In 2002 overleed de laatste Turnhoutse begijn, Joanna de Boer.

Archiefbewaarplaats

Geschiedenis van het archief

Een aantal archiefstukken liggen in vitrinekasten in het Begijnhofmuseum. In de inventaris is een verwijzing opgenomen.

Directe bron van verwerving of overbrenging


  • Het grootste deel van het archief werd in het verleden reeds overgebracht van het Begijnhofmuseum naar het Stadsarchief Turnhout. Op 7 april 2015 werden 3 charters overgebracht naar het Stadsarchief, die tot dan toe werden bewaard in de brandkast van het Begijnhofmuseum.
  • Op 23 mei 2016 werden bijkomend nog stukken betreffende de hostiebakkerij van het Begijnhof en foto's (zie inventarisnummers 166-167) overgebracht van het museum naar het Stadsarchief.
  • Op 2 september 2016 werd samen met de boekencollectie van het Begijnhofmuseum nog een laatste partij archief overgebracht naar het Stadsarchief. Het archief bevond zich samen met de boeken her en der in kasten in het museum.

Inhoud en structuur

Bereik en inhoud

Waardering, vernietiging en selectie

Aanvullingen

Ordeningstelsel

Voorwaarden voor toegang en gebruik

Voorwaarden voor raadpleging

Voorwaarden voor reproductie

Taal van het materiaal

  • Nederlands

Schrift van het materiaal

Taal en schrift aantekeningen

Fysieke eigenschappen en technische eisen

Toegangen

Verwante materialen

Bestaan en verblijfplaats van originelen

Bestaan en verblijfplaats van kopieën

Verwante beschrijvingseenheden

Aantekeningen

Trefwoorden

Onderwerp trefwoord

Geografische trefwoorden

Naam ontsluitingsterm

Beschrijvingsbeheer

Identificatie van de beschrijving

Identificatiecode van de instelling

Toegepaste regels en/of conventies

Status

Niveau van detaillering

Datering van aanmaak, herziening of verwijdering

Augustus 2015: inventarisatie door Bert Tops, projectmedewerker
Mei 2016: aanvulling en archiefschema door Bart Sas, archivaris
Mei 2017: aanvulling door Bart Sas, archivaris

Taal (talen)

Schrift(en)

Bronnen

Accession area

Handelingen